Bệnh trĩ có cần phẫu thuật hay không? Những trường hợp nên và không nên phẫu thuật

Bệnh trĩ có cần phẫu thuật hay không luôn là mối quan tâm hàng đầu của rất nhiều người bởi đây là căn bệnh vùng hậu môn trực tràng phổ biến, gây ra không ít cảm giác đau đớn, vướng víu và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống. Khi đối mặt với tình trạng búi trĩ sưng phồng, chảy máu mỗi khi đi đại tiện, tâm lý chung của hầu hết người bệnh là lo lắng và băn khoăn không biết liệu có bắt buộc phải tiến hành can thiệp ngoại khoa hay không. Sợ đau, sợ tái phát hay lo lắng về chi phí là những rào cản lớn khiến nhiều người chần chừ trong việc thăm khám và tìm kiếm hướng giải quyết phù hợp.

Tuy nhiên, phẫu thuật cắt trĩ không phải là chìa khóa duy nhất hay là giải pháp bắt buộc cho mọi trường hợp mắc bệnh. Y học hiện đại chia bệnh trĩ thành nhiều cấp độ nặng nhẹ khác nhau, tương ứng với mỗi giai đoạn sẽ có phác đồ điều trị nội khoa hoặc can thiệp ngoại khoa riêng biệt. Việc trang bị kiến thức y khoa chính xác về bệnh lý này sẽ giúp người bệnh chủ động hơn, tránh được tâm lý hoang mang và lựa chọn được giải pháp chăm sóc sức khỏe tối ưu nhất cho bản thân.

Phân loại các cấp độ của bệnh trĩ để đánh giá mức độ nặng nhẹ

Phẫu thuật cắt trĩ (cắt búi trĩ) không phải là phương pháp ưu tiên hàng đầu cho tất cả mọi người, mà chỉ được xem xét như một phương pháp điều trị bệnh trĩ mang tính chất quyết định khi bệnh đã tiến triển nặng hoặc các biện pháp bảo tồn không còn đáp ứng:

• Bệnh trĩ độ 1: Đây là giai đoạn khởi phát nhẹ nhất, búi trĩ nằm hoàn toàn bên trong ống hậu môn. Triệu chứng duy nhất thường gặp là chảy máu tươi kín đáo khi đi đại tiện (dính trên giấy vệ sinh hoặc lẫn trong phân), người bệnh ít khi có cảm giác đau đớn rõ rệt.
• Bệnh trĩ độ 2: Búi trĩ đã phát triển to hơn và bắt đầu sa ra ngoài hậu môn mỗi khi người bệnh rặn đi đại tiện mạnh, nhưng sau đó búi trĩ sẽ tự động co thắt ngược trở lại vào bên trong ống hậu môn mà không cần dùng tay tác động.
• Bệnh trĩ độ 3: Ở giai đoạn này, búi trĩ sa ra ngoài mỗi khi đi đại tiện, ho, hắt hơi hoặc khi khuân vác nặng, và chúng không thể tự co lên được nữa. Người bệnh buộc phải dùng tay ấn nhẹ thì búi trĩ mới chịu thụt trở lại vào bên trong.
• Bệnh trĩ độ 4: Đây là cấp độ nặng nhất, búi trĩ sa ra ngoài thường trực, sa nghẹt ngoài hậu môn và không thể dùng tay đẩy vào được. Người bệnh luôn cảm thấy đau đớn dữ dội, cộm vướng, đi lại khó khăn và có nguy cơ cao xảy ra biến chứng tắc mạch, huyết khối hoặc hoại tử.

Khi nào bệnh trĩ bắt buộc cần phải phẫu thuật?

Không phải ai mắc bệnh trĩ cũng phải lên bàn mổ, nhưng phẫu thuật trở thành phương pháp điều trị bắt buộc và tối ưu trong những trường hợp cụ thể sau đây:

• Bệnh trĩ nội độ 3 và độ 4: Khi các búi trĩ đã quá lớn, sa ra ngoài thường xuyên hoặc không thể đẩy vào trong, các biện pháp điều trị nội khoa bằng thuốc hay thay đổi lối sống gần như không còn mang lại hiệu quả thu nhỏ búi trĩ.
• Trĩ hỗn hợp gây sa nghẹt: Búi trĩ bị kẹt lại bên ngoài hậu môn, bị cơ vòng thắt nghẹt dẫn đến tình trạng sưng phù nề to, gây đau đớn tột cùng, có nguy cơ cao bị huyết khối, nhiễm trùng hoặc hoại tử.
• Trĩ chảy máu kéo dài gây thiếu máu nặng: Tình trạng chảy máu tươi liên tục qua các lần đi đại tiện làm người bệnh bị mất máu mạn tính, cơ thể mệt mỏi, da xanh xao, chóng mặt và không đáp ứng với các loại thuốc cầm máu thông thường.
• Bệnh trĩ kèm theo các bệnh lý hậu môn đi kèm: Trĩ xuất hiện đồng thời với nứt hậu môn nặng, rò hậu môn hoặc polyp trực tràng, đòi hỏi phải can thiệp ngoại khoa triệt để để giải quyết dứt điểm các tổn thương.

Những trường hợp nào không nên hoặc chưa cần phẫu thuật?

Mặc dù phẫu thuật là giải pháp nhanh chóng để loại bỏ búi trĩ, có rất nhiều trường hợp các bác sĩ khuyến cáo người bệnh tuyệt đối không nên hoặc chưa cần thiết phải thực hiện phẫu thuật cắt trĩ ngay, bao gồm:

• Bệnh trĩ nội độ 1 và độ 2: Ở giai đoạn nhẹ này, búi trĩ còn nhỏ và chưa sa ra ngoài thường xuyên. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào nội khoa như dùng thuốc uống, thuốc đặt, điều chỉnh chế độ ăn uống nhiều chất xơ, uống đủ nước và tập thói quen đại tiện khoa học.
• Trĩ ngoại chưa có biến chứng huyết khối đau đớn: Trĩ ngoại ít khi phải phẫu thuật cắt bỏ trừ khi chúng gây huyết khối sưng đau cấp tính hoặc viêm nhiễm nặng. Nếu chỉ có các triệu chứng sưng cộm nhẹ, việc dùng thuốc bôi kết hợp ngâm nước ấm là phương pháp bảo tồn ưu tiên.
• Phụ nữ mang thai hoặc đang trong thời kỳ cho con bú: Sự thay đổi nội tiết tố và áp lực từ thai nhi là nguyên nhân gây trĩ phổ biến ở phụ nữ mang thai. Phẫu thuật trong giai đoạn này cực kỳ hạn chế do rủi ro cao và búi trĩ thường có xu hướng tự cải thiện hoặc dễ điều trị hơn sau khi sinh nở.
• Người mắc các bệnh mạn tính nặng chưa được kiểm soát: Những bệnh nhân đang gặp tình trạng rối loạn đông máu, suy giảm miễn dịch nặng, bệnh tim mạch chuyển hóa chưa ổn định sẽ có nguy cơ biến chứng phẫu thuật rất cao, cần tuyệt đối tránh can thiệp ngoại khoa khi chưa có chỉ định khẩn cấp từ bác sĩ chuyên khoa.

Các phương pháp điều trị bệnh trĩ tiên tiến hiện nay ngoài phẫu thuật cắt truyền thống

Sự phát triển của y học hiện đại đã phát triển rất nhiều phương pháp điều trị bệnh trĩ bảo tồn và ít xâm lấn giúp người bệnh giải quyết triệt để búi trĩ mà hạn chế tối đa cảm giác đau đớn, rút ngắn thời gian hồi phục so với phương pháp cắt trĩ truyền thống:

Thắt trĩ bằng vòng cao su:

• Cơ chế: Bác sĩ sử dụng vòng cao su chuyên dụng để thắt chặt gốc búi trĩ, mục đích chặn đứng dòng máu nuôi dưỡng khiến búi trĩ bị hoại tử khô và tự rụng sau khoảng 7 đến 10 ngày.
• Ưu điểm: Quy trình thực hiện nhanh gọn (chỉ mất khoảng 5 – 10 phút), đơn giản, không cần gây mê và có chi phí thấp. Phương pháp này cực kỳ phù hợp cho các trường hợp trĩ nội ở mức độ nhẹ.

Quang đông hồng ngoại (IRC):

• Cơ chế: Ứng dụng nguồn nhiệt năng từ ánh sáng hồng ngoại chiếu trực tiếp để làm đông đặc các mạch máu nuôi búi trĩ, tạo ra các mô sẹo xơ nhằm cố định búi trĩ vào ống hậu môn.
• Ưu điểm: Độ an toàn cao, không gây chảy máu trong quá trình thực hiện và ít xảy ra tai biến. Tuy nhiên, để đạt kết quả tối ưu, người bệnh thường cần thực hiện khoảng 2 – 3 lần.

Tiêm xơ búi trĩ:

• Cơ chế: Bác sĩ tiến hành tiêm một loại dung dịch hóa chất gây xơ trực tiếp vào bên trong búi trĩ nội, làm các mạch máu tại đây bị xơ hóa, teo nhỏ lại và giảm dần thể tích.
• Ưu điểm: Thao tác thực hiện nhanh chóng, ít gây đau đớn và không cần gây mê, rất thích hợp áp dụng cho các búi trĩ nội độ nhẹ.

Phương pháp Laser điều trị trĩ:

• Cơ chế: Sử dụng năng lượng cao từ chùm tia Laser (như Laser Diode, CO2) để làm bốc hơi các mô trĩ hoặc cắt bỏ búi trĩ một cách chuẩn xác. Nhiệt từ tia laser cũng giúp hàn kín các mạch máu ngay lập tức, hạn chế tối đa tình trạng chảy máu.
• Ưu điểm: Ít đau, tính thẩm mỹ cao, cầm máu tốt và thời gian phục hồi của người bệnh diễn ra rất nhanh.

Phẫu thuật Longo (PPH):

• Cơ chế: Sử dụng một chiếc máy khâu vòng tự động để cắt và khâu khoanh niêm mạc trên đường lược. Nguyên lý này vừa kéo búi trĩ trở lại vị trí giải phẫu ban đầu vừa cắt đứt nguồn máu nuôi dưỡng, khiến búi trĩ tự teo dần.
• Ưu điểm: Giảm đau đáng kể sau mổ so với phương pháp cổ điển, thời gian nằm viện ngắn (chỉ khoảng 1 – 2 ngày) và tỷ lệ tái phát thấp nhờ khôi phục cấu trúc ống hậu môn về gần như bình thường.

Phương pháp THD (Transanal Hemorrhoidal Dearterialization):

• Cơ chế: Ứng dụng đầu dò sóng siêu âm Doppler để định chính xác các vị trí động mạch cung cấp máu cho búi trĩ, sau đó tiến hành khâu thắt các mạch máu này lại và khâu treo búi trĩ lên.
• Ưu điểm: Bảo tồn được lớp đệm hậu môn, ít gây đau đớn, hạn chế tối đa biến chứng và giúp người bệnh nhanh chóng trở lại nhịp sống thường ngày.

Những lưu ý quan trọng để phòng ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh trĩ hiệu quả

Dù lựa chọn điều trị bảo tồn hay đã trải qua phẫu thuật cắt trĩ, việc duy trì lối sống khoa học đóng vai trò quyết định trong việc ngăn ngừa bệnh tái phát:

• Tăng cường lượng chất xơ trong khẩu phần ăn: Bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi, các loại ngũ cốc nguyên cám và uống đủ từ 2 – 2.5 lít nước mỗi ngày để làm mềm phân, tránh tình trạng rặn mạnh khi đi đại tiện.
• Tránh ngồi hoặc đứng quá lâu một chỗ: Những người làm văn phòng hoặc tài xế nên có thói quen đứng dậy đi lại nhẹ nhàng sau mỗi 45 – 60 phút để giảm áp lực tĩnh mạch vùng chậu.
• Xây dựng thói quen đi vệ sinh khoa học: Không ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh (không đọc báo, lướt điện thoại khi đi cầu), không nhịn đại tiện và tập thói quen đi vệ sinh vào một khung giờ cố định mỗi ngày.
• Thăm khám bác sĩ chuyên khoa sớm: Ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như chảy máu khi đi cầu, đau rát hoặc có khối u sa ra ngoài, hãy đến các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị chuẩn xác nhất.

Kết luận

Bệnh trĩ có cần phẫu thuật hay không phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ tổn thương, cấp độ bệnh thực tế và tình trạng sức khỏe tổng thể của mỗi người. Việc hiểu rõ khi nào nên can thiệp ngoại khoa và khi nào nên áp dụng các phương pháp bảo tồn sẽ giúp bạn chủ động hơn trong hành trình chăm sóc sức khỏe của bản thân. Đừng để tâm lý e ngại cản trở việc điều trị sớm, bởi một lối sống khoa học kết hợp cùng sự tư vấn từ y bác sĩ chính là chìa khóa vàng giúp bạn chấm dứt nỗi ám ảnh mang tên bệnh trĩ.