Dầu gấc có tốt cho mắt không? Cách dùng đúng để hỗ trợ thị lực

Dầu gấc là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều gia đình Việt, thường được dùng để tạo màu tự nhiên cho món ăn hoặc bổ sung vào chế độ dinh dưỡng hằng ngày. Với màu đỏ cam đặc trưng, dầu gấc thường được nhắc đến nhờ chứa beta-carotene, lycopene và một số chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.

Cũng vì vậy, nhiều người cho rằng dùng dầu gấc có thể giúp “sáng mắt”, giảm khô mắt hoặc hỗ trợ thị lực tốt hơn. Tuy nhiên, dầu gấc có tốt cho mắt không, nên dùng như thế nào và có thể thay thế các sản phẩm chăm sóc mắt chuyên biệt hay không? Bài viết dưới đây Medimart sẽ giúp bạn hiểu đúng về vai trò của dầu gấc đối với sức khỏe đôi mắt.

Dầu gấc là gì?

Dầu gấc là phần dầu được chiết xuất từ màng đỏ bao quanh hạt gấc. Đây là phần chứa nhiều sắc tố carotenoid, tạo nên màu đỏ cam đặc trưng của quả gấc. Trong dinh dưỡng, dầu gấc được quan tâm nhờ có chứa beta-carotene, lycopene, vitamin E và các acid béo.

Beta-carotene là tiền chất vitamin A. Khi vào cơ thể, beta-carotene có thể được chuyển hóa thành vitamin A theo nhu cầu. Vitamin A là dưỡng chất quan trọng với thị lực, đặc biệt liên quan đến khả năng nhìn trong điều kiện thiếu sáng và duy trì bề mặt giác mạc khỏe mạnh.

Ngoài beta-carotene, dầu gấc còn có lycopene – một carotenoid có khả năng chống oxy hóa. Tuy nhiên, lycopene không chuyển hóa thành vitamin A như beta-carotene, nên không nên hiểu rằng mọi hoạt chất trong dầu gấc đều trực tiếp “làm sáng mắt”.

Dầu gấc có tốt cho mắt không?

Dầu gấc có thể hỗ trợ sức khỏe mắt nhờ chứa beta-carotene, tiền chất của vitamin A. Khi cơ thể được cung cấp đủ vitamin A, mắt sẽ được hỗ trợ tốt hơn trong việc duy trì thị lực bình thường, thích nghi với ánh sáng yếu và bảo vệ bề mặt nhãn cầu.

Với người có chế độ ăn thiếu rau củ màu vàng cam, ít trứng, sữa, cá hoặc thực phẩm giàu vitamin A, việc bổ sung dầu gấc đúng cách có thể góp phần cải thiện khẩu phần dinh dưỡng. Tuy nhiên, dầu gấc không phải là thuốc điều trị cận thị, loạn thị, viễn thị, khô mắt mạn tính, đục thủy tinh thể hay bệnh lý võng mạc.

Nói cách khác, dầu gấc “bổ mắt” theo nghĩa hỗ trợ cung cấp dưỡng chất có lợi cho mắt, chứ không có tác dụng chữa khỏi các vấn đề thị lực. Nếu mắt nhìn mờ, đau, đỏ, giảm thị lực hoặc nhìn kém lúc chạng vạng ngày càng tăng, bạn nên đi khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân.

Những thành phần dinh dưỡng trong dầu gấc

Beta-carotene

Beta-carotene là thành phần thường được nhắc đến nhiều nhất khi nói về dầu gấc và sức khỏe mắt. Đây là tiền chất vitamin A, có thể được cơ thể chuyển hóa thành vitamin A khi cần. Vitamin A tham gia vào quá trình tạo sắc tố thị giác ở võng mạc, giúp mắt nhận biết ánh sáng và hỗ trợ khả năng nhìn trong bóng tối.

Thiếu vitamin A kéo dài có thể gây khô mắt, nhìn kém khi trời tối hoặc quáng gà. Vì vậy, bổ sung thực phẩm giàu beta-carotene như gấc, cà rốt, bí đỏ, khoai lang, rau xanh đậm có thể giúp hỗ trợ duy trì thị lực khỏe mạnh.

Lycopene

Lycopene là sắc tố tự nhiên tạo màu đỏ cho một số loại thực phẩm như gấc, cà chua, dưa hấu. Đây là chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do. Với mắt, các chất chống oxy hóa có thể góp phần hỗ trợ bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa.

Tuy nhiên, lycopene không phải là vitamin A và không chuyển hóa thành vitamin A. Vì vậy, khi nói dầu gấc tốt cho mắt, vai trò chính vẫn thường được nhắc đến là beta-carotene và khả năng hỗ trợ cung cấp tiền vitamin A.

Vitamin E và acid béo

Dầu gấc có chứa một lượng chất béo tự nhiên. Đây là yếu tố thuận lợi vì vitamin A và các carotenoid là nhóm tan trong dầu, thường hấp thu tốt hơn khi đi cùng chất béo. Ngoài ra, vitamin E trong dầu gấc cũng là chất chống oxy hóa, có thể góp phần hỗ trợ bảo vệ tế bào.

Dù vậy, dầu gấc vẫn là dầu nên cần dùng với lượng vừa phải. Dùng quá nhiều có thể làm tăng năng lượng khẩu phần, gây mất cân đối dinh dưỡng hoặc không phù hợp với người cần kiểm soát chất béo trong chế độ ăn.

Những đối tượng cân nhắc dùng dầu gấc để hỗ trợ thị lực

Dầu gấc có thể phù hợp để bổ sung vào bữa ăn của một số nhóm người sau:

• Người ăn ít rau củ quả màu vàng cam, xanh đậm.
• Người có chế độ ăn thiếu đa dạng.
• Người thường xuyên làm việc với máy tính, điện thoại và muốn chăm sóc mắt qua dinh dưỡng.
• Người có nhu cầu bổ sung thực phẩm giàu beta-carotene.
• Người muốn dùng dầu gấc như một phần trong chế độ ăn lành mạnh.

Với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người đang điều trị bệnh gan, rối loạn mỡ máu, bệnh đường mật hoặc đang dùng thuốc điều trị, nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng dầu gấc thường xuyên.

Cách dùng dầu gấc để hỗ trợ sức khỏe mắt

Dầu gấc nên được dùng như một phần của chế độ ăn, không nên dùng thay thế hoàn toàn các nhóm thực phẩm khác. Bạn có thể sử dụng dầu gấc theo một số cách sau:

Dùng trong bữa ăn hằng ngày

Dầu gấc có thể được thêm vào cháo, cơm, súp, canh hoặc một số món ăn sau khi đã nấu chín. Cách này giúp hạn chế làm giảm chất lượng dầu do nhiệt độ cao. Không nên chiên rán dầu gấc ở nhiệt độ quá cao vì có thể ảnh hưởng đến các carotenoid và làm giảm giá trị dinh dưỡng.

Kết hợp với thực phẩm giàu dưỡng chất cho mắt

Để chăm sóc mắt toàn diện hơn, dầu gấc nên được kết hợp cùng nhiều thực phẩm khác như trứng, cá béo, sữa, rau xanh, cà rốt, bí đỏ, khoai lang, đu đủ, xoài chín và các loại hạt. Một chế độ ăn đa dạng sẽ giúp cung cấp thêm vitamin A, vitamin C, vitamin E, kẽm, omega-3, lutein và zeaxanthin.

Không dùng quá nhiều trong thời gian dài

Dầu gấc có chứa tiền vitamin A và là thực phẩm giàu chất béo. Vì vậy, bạn không nên dùng quá nhiều hoặc dùng liên tục với liều cao khi không có nhu cầu rõ ràng. Nếu đang dùng thêm viên uống chứa vitamin A, beta-carotene hoặc các sản phẩm bổ mắt khác, cần xem kỹ thành phần để tránh bổ sung trùng lặp.

Dầu gấc có thay thế được thuốc bổ mắt không?

Dầu gấc có thể hỗ trợ cung cấp beta-carotene và một số chất chống oxy hóa, nhưng không thể thay thế hoàn toàn các sản phẩm bổ mắt chuyên biệt. Nhiều sản phẩm bổ mắt hiện nay thường kết hợp nhiều thành phần như vitamin A, vitamin E, DHA, EPA, lutein, zeaxanthin, kẽm hoặc các dưỡng chất khác tùy công thức.

Nếu chỉ muốn bổ sung dinh dưỡng từ thực phẩm, dầu gấc có thể là một lựa chọn trong bữa ăn. Nhưng nếu bạn thường xuyên khô mắt, mỏi mắt, làm việc với màn hình nhiều hoặc có nhu cầu chăm sóc thị lực lâu dài, có thể cân nhắc thêm sản phẩm hỗ trợ phù hợp sau khi được tư vấn.

Người quan tâm đến các sản phẩm chăm sóc mắt có nguồn gốc từ Nhật Bản có thể tham khảo thêm danh sách 12+ thuốc bổ mắt của Nhật được tin dùng hiện nay để có thêm thông tin lựa chọn.

Bên cạnh đó, nếu muốn tìm hiểu thêm những dòng sản phẩm bổ mắt từ Mỹ với công thức phối hợp nhiều dưỡng chất, bạn có thể xem thêm nhóm thuốc bổ mắt của mỹ trước khi lựa chọn sản phẩm phù hợp.

Lưu ý khi dùng dầu gấc bổ mắt

Để dùng dầu gấc an toàn và hợp lý, bạn nên lưu ý:

• Không dùng dầu gấc thay thuốc điều trị bệnh về mắt.
• Không dùng quá nhiều chỉ vì nghĩ càng nhiều càng tốt cho thị lực.
• Không kết hợp nhiều sản phẩm chứa vitamin A hoặc beta-carotene cùng lúc nếu chưa kiểm tra thành phần.
• Nên dùng dầu gấc cùng bữa ăn để hỗ trợ hấp thu carotenoid.
• Hạn chế đun nấu dầu gấc ở nhiệt độ quá cao.
• Ngưng dùng và hỏi ý kiến chuyên môn nếu có biểu hiện bất thường sau khi sử dụng.

Đặc biệt, phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng vitamin A liều cao hoặc các sản phẩm bổ sung có hàm lượng vitamin A cao nếu chưa được bác sĩ tư vấn. Dù beta-carotene từ thực phẩm thường an toàn hơn vitamin A dạng retinol liều cao, việc dùng sản phẩm cô đặc vẫn cần thận trọng.

Kết luận

Dầu gấc có bổ mắt không? Dầu gấc có thể hỗ trợ chăm sóc mắt nhờ chứa beta-carotene, tiền chất vitamin A, cùng lycopene, vitamin E và một số acid béo. Tuy nhiên, dầu gấc không phải thuốc điều trị bệnh mắt và không thể giúp hết cận thị, loạn thị hay các bệnh lý võng mạc.

Cách dùng hợp lý là bổ sung dầu gấc với lượng vừa phải trong bữa ăn, kết hợp chế độ dinh dưỡng đa dạng, nghỉ mắt đúng cách và khám mắt khi có dấu hiệu bất thường. Nếu cần dùng thêm sản phẩm bổ mắt, nên chọn sản phẩm rõ nguồn gốc, phù hợp nhu cầu và tránh dùng trùng lặp nhiều nguồn vitamin A cùng lúc.