Cách chữa táo bón cho mẹ đang cho con bú an toàn và dễ áp dụng

Táo bón là tình trạng khá thường gặp sau sinh, kể cả ở những phụ nữ trước đó không có tiền sử táo bón. Việc uống chưa đủ nước trong thời gian tạo sữa, chế độ ăn thiếu chất xơ, ít vận động, bổ sung sắt hoặc canxi và tâm lý ngại đi ngoài do đau vết mổ hoặc vết khâu tầng sinh môn đều có thể góp phần làm tình trạng này xuất hiện.

Vậy cách chữa táo bón cho mẹ đang cho con bú như thế nào để vừa cải thiện việc đi ngoài vừa không ảnh hưởng đến quá trình chăm sóc bé? Phần lớn trường hợp có thể bắt đầu bằng điều chỉnh chế độ ăn, bổ sung đủ nước, vận động nhẹ và xây dựng lại thói quen đại tiện. Nếu táo bón kéo dài hoặc cần dùng thuốc, mẹ nên được bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn thay vì tự mua thuốc sử dụng.

Bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ hiểu nguyên nhân thường gặp, những cách cải thiện có thể thực hiện tại nhà và các dấu hiệu cần thăm khám.

Vì sao mẹ đang cho con bú dễ bị táo bón?

Sau sinh, cơ thể người mẹ trải qua nhiều thay đổi cùng lúc. Nhu cầu nước tăng do quá trình tạo sữa, trong khi việc chăm con có thể khiến mẹ quên uống nước hoặc ăn uống thất thường. Chế độ ăn nhiều đạm nhưng ít rau củ và chất xơ cũng có thể làm phân trở nên khô, khó đi ngoài hơn.

Một số nguyên nhân khác có thể gặp như:

• Ít vận động trong những ngày đầu sau sinh.
• Ngại rặn hoặc trì hoãn đi ngoài vì đau vết mổ, vết khâu tầng sinh môn.
• Sử dụng sắt, canxi hoặc một số thuốc có thể làm táo bón nặng hơn.
• Thay đổi nội tiết và nhu động ruột trong giai đoạn sau sinh.
• Không duy trì được giờ đi vệ sinh đều đặn.

Vì táo bón sau sinh thường xuất phát từ nhiều yếu tố cùng lúc nên việc xác định nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn cách cải thiện phù hợp hơn.

Cách chữa táo bón cho mẹ đang cho con bú

Táo bón sau sinh thường liên quan đến nhiều yếu tố trong sinh hoạt và chế độ ăn uống hằng ngày. Vì vậy, việc cải thiện nên bắt đầu từ những điều chỉnh đơn giản, phù hợp với thể trạng của mẹ và duy trì đều đặn trong quá trình chăm sóc sau sinh.

Tăng chất xơ trong bữa ăn

Mẹ nên bổ sung rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt vào khẩu phần hằng ngày. Chất xơ giúp tăng khối lượng và giữ nước trong phân, từ đó hỗ trợ việc đại tiện dễ dàng hơn.

Có thể thay đổi giữa các loại rau như mồng tơi, rau đay, súp lơ, cà rốt và những loại rau theo mùa; kết hợp với trái cây như đu đủ, lê, táo hoặc bơ. Không cần chỉ ăn một món được truyền miệng là “nhuận tràng”, quan trọng hơn là duy trì chế độ ăn đa dạng và đủ chất.

Khi tăng chất xơ, nên thực hiện từ từ và đồng thời uống đủ nước. Tăng quá nhanh trong khi uống ít nước có thể khiến bụng đầy hoặc khó chịu hơn.

Uống đủ nước trong ngày

Uống đủ nước đặc biệt quan trọng với phụ nữ đang cho con bú. Bệnh viện Từ Dũ khuyến nghị phụ nữ sau sinh duy trì lượng nước phù hợp và chế độ ăn giàu chất xơ để hạn chế táo bón; nhu cầu thực tế có thể thay đổi tùy thời tiết, vận động và tình trạng sức khỏe.

Mẹ có thể chia nước thành nhiều lần trong ngày thay vì đợi đến khi quá khát mới uống. Nước lọc vẫn là lựa chọn cơ bản; các món canh và thực phẩm chứa nhiều nước cũng góp phần bổ sung dịch.

Vận động nhẹ nhàng

Nếu tình trạng sau sinh cho phép, đi lại và vận động nhẹ có thể hỗ trợ nhu động ruột. Bệnh viện Từ Dũ khuyến nghị phụ nữ sau sinh thường vận động và đi lại nhẹ nhàng, đồng thời tránh các hoạt động nặng trong giai đoạn đầu.

Không cần tập luyện cường độ cao. Đi bộ nhẹ trong nhà, thay đổi tư thế thường xuyên và tăng mức vận động dần theo khả năng hồi phục có thể phù hợp hơn.

Không nhịn đi ngoài

Khi có cảm giác muốn đại tiện, nên đi vệ sinh thay vì cố nhịn. Việc trì hoãn kéo dài có thể làm phân ở trong đại tràng lâu hơn và trở nên khô cứng.

Nếu còn đau vết mổ hoặc tầng sinh môn khiến mẹ sợ đi ngoài, nên trao đổi với nhân viên y tế để được hướng dẫn cách chăm sóc và giảm khó chịu thay vì tiếp tục nhịn đại tiện.

Men tiêu hóa có giúp cải thiện táo bón sau sinh không?

Không phải mẹ đang táo bón nào cũng cần dùng thêm men tiêu hóa.

Men tiêu hóa theo nghĩa chuyên môn là các chế phẩm chứa enzyme hỗ trợ phân giải thức ăn. Táo bón sau sinh lại thường liên quan nhiều hơn đến lượng nước, chất xơ, vận động, thói quen đại tiện và một số thuốc hoặc vi chất đang sử dụng. Vì vậy, bổ sung enzyme tiêu hóa không phải biện pháp mặc định để xử lý táo bón.

Cũng cần phân biệt men tiêu hóa với men vi sinh. Men vi sinh cung cấp các vi sinh vật có lợi, còn men tiêu hóa cung cấp enzyme. Việc lựa chọn sản phẩm hỗ trợ đường ruột nên dựa trên tình trạng thực tế và thành phần thay vì chỉ thấy khó đi ngoài rồi tự bổ sung nhiều sản phẩm cùng lúc.

Lưu ý khi cần sử dụng thuốc trị táo bón

Nếu đã điều chỉnh chế độ ăn, uống nước và vận động nhưng táo bón vẫn kéo dài, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc làm mềm phân hoặc thuốc nhuận tràng phù hợp.

Phụ nữ đang cho con bú không nên tự mua thuốc trị táo bón chỉ vì sản phẩm được quảng cáo là thảo dược hoặc “an toàn cho mẹ sau sinh”. Một số loại thuốc có đặc điểm hấp thu khác nhau và việc lựa chọn cần tính đến tình trạng của mẹ cũng như giai đoạn cho con bú. Vinmec khuyến cáo việc dùng thuốc nhuận tràng hoặc làm mềm phân trong giai đoạn này cần có tư vấn chuyên môn.

Nếu nghi ngờ sắt hoặc canxi đang làm táo bón nặng hơn, cũng không nên tự ngừng bổ sung. Mẹ có thể trao đổi với bác sĩ về loại đang dùng, liều lượng hoặc cách uống phù hợp hơn.

Dấu hiệu cần thăm khám

Táo bón sau sinh thường có thể cải thiện khi chế độ ăn và sinh hoạt được điều chỉnh. Tuy nhiên, không nên tiếp tục tự xử lý tại nhà nếu tình trạng kéo dài hoặc xuất hiện những dấu hiệu bất thường.

Nên đi khám khi có:

• phân có máu hoặc chảy máu hậu môn nhiều;
• đau bụng nhiều hoặc tăng dần;
• bụng chướng rõ, nôn ói;
• táo bón xen kẽ tiêu chảy;
• tình trạng kéo dài dù đã thay đổi chế độ ăn và sinh hoạt;
• đau rát hậu môn nhiều hoặc nghi ngờ trĩ, nứt hậu môn.

Vinmec cũng lưu ý táo bón kèm phân có máu hoặc xen kẽ tiêu chảy cần được đánh giá để loại trừ những nguyên nhân khác.

Lưu ý khi lựa chọn sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa

Các sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa có thể khác nhau về thành phần và mục đích sử dụng. Một sản phẩm được sản xuất ở quốc gia nào không đồng nghĩa với việc phù hợp cho phụ nữ đang cho con bú.

Nếu đang tìm hiểu các dòng men tiêu hóa hàn quốc, mẹ nên xem kỹ sản phẩm chứa enzyme hay lợi khuẩn, đối tượng sử dụng, hướng dẫn và các lưu ý dành cho phụ nữ cho con bú trước khi lựa chọn.

Quan trọng hơn, các sản phẩm hỗ trợ không thay thế những biện pháp cơ bản như uống đủ nước, tăng chất xơ, vận động phù hợp và điều chỉnh thói quen đại tiện.

Lời kết

Với cách chữa táo bón cho mẹ đang cho con bú, bước đầu nên tập trung vào chế độ ăn giàu chất xơ, bổ sung đủ nước, vận động nhẹ và không nhịn đi ngoài. Đây cũng là những biện pháp được các cơ sở y tế trong nước khuyến nghị trong chăm sóc phụ nữ sau sinh.

Nếu táo bón kéo dài, đau nhiều, có máu trong phân hoặc cần sử dụng thuốc, mẹ nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để lựa chọn phương án phù hợp với giai đoạn cho con bú, thay vì tự dùng thuốc hoặc các sản phẩm hỗ trợ kéo dài.